>> 14ο ΔΕΛΤΙΟ - 2010

 

Εκδόθηκε και κυκλοφορεί το νέο τεύχος του «Δελτίου της Φιλαρχαίου Εταιρείας Αλμυρού «Όθρυς». Πρόκειται για το 14^ο τεύχος της δεύτερης εκδοτικής περιόδου, η οποία άρχισε το 1997.

Το «Δελτίο» είναι μια ετήσια περιοδική έκδοση με την οποία, η Φιλάρχαιος Εταιρεία Αλμυρού, υπηρετώντας πάντοτε, εδώ και 114 χρόνια, από την ίδρυσή της στα 1896, στα πλαίσια της βαθιάς αίσθησης του «χρέους» της πού έχει αναλάβει απέναντι στην ευρύτερη περιοχή του Αλμυρού για τη μελέτη και την καταγραφή της μεγάλης της ιστορίας αλλά και των εκάστοτε δυνατοτήτων της, τους σκοπούς της, παρουσιάζει μελέτες και ανέκδοτα κείμενα για το πλούσιο ιστορικό παρελθόν μας.

Το 14^ο τεύχος, του 2010, αποτελείται από 214 σελίδες και περιλαμβάνει σημαντικά και αυτή τη φορά κείμενα και μελέτες.

Σημαντική προσφορά στο τεύχος αυτό θεωρείται ένα, ανέκδοτο μέχρι τώρα, κείμενο για το Μοναστήρι της Παναγίας Ξενιάς. Στα 1928 το Μοναστήρι βρισκόταν στο τέλος μιας μακράς περιόδου περιπετειών, ατασθαλιών και διαχειριστικών ανωμαλιών. Διατάχθηκε η παύση του μέχρι τότε ηγουμενικού συμβουλίου και η αντικατάστασή του με νέο. Ταυτόχρονα διατάχθηκε η σύνταξη πρωτοκόλλου παράδοσης και παραλαβής μεταξύ παλαιού και νέου ηγουμενοσυμβουλίου. Το κείμενο του πρωτοκόλλου αυτού παρουσιάζεται στο νέο τεύχος του «Δελτίου». Η αξία του έγκειται στο ότι γίνεται γνωστή για πρώτη φορά με τόσες λεπτομέρειες η κινητή και κυρίως η πλούσια κειμηλιακή περιουσία του Μοναστηριού, μεταξύ των οποίων πολυτιμότατα σκεύη και ιερά λείψανα δεκαεννέα αγίων. Ο Αλμυριώτης μοναχός Ευσέβιος Ματζώρος είναι ο μόνος μοναχός από το παλαιό ηγουμενοσυμβούλιο που θεωρήθηκε αμέτοχος στις ατασθαλίες και δεν αντικαταστάθηκε.

Σημαντικό, και για πολλούς άγνωστο, είναι το άρθρο του Κίτσου Μακρή: «Λαϊκές ζωγραφιές στο αρχονταρίκι του μοναστηριού του Άη –Λαυρέντη. Σύντομη ιστορία του μοναστηριού. Χρονολόγηση της τοιχογραφίας», που πρωτοδημοσιεύθηκε στα «ΘΕΣΣΑΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ», στην κρίσιμη περίοδο του 1945.

Η «προμήτωρ» πόλη του Αλμυρού «Άλος», που επί είκοσι πέντε και περισσότερα τώρα χρόνια μας δίνει πολύτιμες πληροφορίες για την ιστορία μας, έχει τη θέση της και στο τεύχος αυτό του «Δελτίου». Παρουσιάζεται και σχολιάζεται μια «Πήλινη γυναικεία προτομή» που βρέθηκε εκεί κατά τις αρχαιολογικές ανασκαφές. Τα συμπεράσματα που προκύπτουν πλουτίζουν ακόμη περισσότερο τις γνώσεις μας για την Άλο και για την ιστορία και τον πολιτισμό που αναπτύχθηκε στην περιοχή μας στην ελληνιστική εποχή.

Αν και έχουν περάσει 65 χρόνια από τον θάνατο του Νικόλαου Γιαννόπουλου, δεν έχει γίνει ακόμη μια συνολική αξιολόγηση του έργου του και δεν έχουν αξιοποιηθεί ακόμη  τα αδημοσίευτα κατάλοιπά του. Ένα σημαντικό αδημοσίευτο κατάλοιπο παρουσιάζεται στο 14^ο τεύχος του «Δελτίου». Πρόκειται για τη βιογραφία του Ιωάννη Γιαννόπουλου, η οποία, με τον τρόπο που παρουσιάζεται, ταυτίζεται με την ιστορία του Αλμυρού κατά την περίοδο των τελευταίων χρόνων της τουρκοκρατίας και των πρώτων του ελεύθερου βίου του Αλμυρού.

Τα άκρως ενδιαφέροντα, ειδικά για τους Αλμυριώτες, δημοσιεύματα του Νικόλαου Γιαννόπουλου στον τοπικό τύπο του Αλμυρού παρουσιάζονται αθροιστικά επίσης στο νέο τεύχος σε άρθρο με τίτλο: «Οι δημοσιεύσεις του Νικολάου Ι. Γιαννοπούλου στον τοπικό τύπο του Αλμυρού».

Η Μιτζέλα, με την εντελώς ξεχωριστή δική της ιστορία στην περιοχή μας, παρουσιάζεται σε τέσσερις ενδιαφέρουσες μελέτες: 1) «Μιτζελιώτες αγωνιστές της Ελληνικής Επαναστάσεως. Αιτήματα απονομής αριστείων» 2) «Ο Δημήτριος Καλαμίδας αιτείται το βαθμό του στρατηγού. Μια άγνωστη επιστολή του οπλαρχηγού από το έτος 1826» 3) «Η συμμετοχή των οπλαρχηγών Καλαμιδαίων στο κίνημα των «Συνταγματικών» του Ι. Κωλέττη (1831 -1832)» και 4) «Ο εκλογικός κατάλογος του 1865 του δήμου της Ν. Μιτζέλης (Αμαλιαπόλεως)», που στηρίζονται σε ανέκδοτα μέχρι τώρα έγγραφα.

Η «Ίτων», και το πανελλήνια φημισμένο ιερό της Ιτωνίας Αθηνάς, ήταν, από την αρχή της ίδρυσης της Φιλαρχαίου Εταιρείας Αλμυρού, το σημαντικότερο αντικείμενο των ερευνών της. Στο νέο τεύχος του «Δελτίου» γίνεται μια ανασκόπηση των μέχρι τώρα ερευνών και μια προσπάθεια να δοθεί κάποια απάντηση.

Ένα από τα χωριά που άκμασαν στα χρόνια της Τουρκοκρατίας ήταν οι Κοκκωτοί. Στην εκκλησία της Αγίας Παρασκευής είχαν συγκεντρωθεί πολλά ιερά κειμήλια και σπουδαία εκκλησιαστικά βιβλία. Αρκετά είχαν διασωθεί από τη Φιλάρχαιο Εταιρεία Αλμυρού. Μερικά διασώθηκαν μέχρι σήμερα. Στο νέο τεύχος του Δελτίου παρουσιάζεται  ένα τέτοιο βιβλίο στο άρθρο «Μαρτυρίες από ένα ευχολόγιο των Κοκκωτών. Εκκλησιαστική και λαογραφική προσέγγιση».

Άκρως ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τη νεότερη ιστορία του Αλμυρού παρουσιάζονται στο άρθρο «Βροχομετρικός σταθμός στον Αλμυρό στις αρχές του 20^ου αιώνα».

Το εμπροσθόφυλλο του τεύχους κοσμείται με το αποτύπωμα μιας άγνωστης σφραγίδας των μιτζελιωτών αγωνιστών αδελφών Καλαμίδα, που απαιτεί ιδιαίτερη μελέτη. Απεικονίζονται  κάποια δυσερμήνευτα σύμβολα, μάλλον της Φιλικής Εταιρείας. Στο οπισθόφυλλο παρουσιάζεται ένα σχεδίασμα «ζεματίστρας» του μοναστηριού της Παναγίας Ξενιάς που μας δίνει μια εικόνα του παλαιού κτιρίου του μοναστηριού που πλέον δεν υπάρχει.

Πιστεύουμε απόλυτα ότι το νέο τεύχος  του «Δελτίου», που διατίθεται στον Αλμυρό από τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Φιλαρχαίου Εταιρείας Αλμυρού «Όθρυς» και από το βιβλιοπωλείο της κ. Βούλγαρη στην τιμή των 10 ευρώ, αποτελεί πολύτιμο απόκτημα για κάθε κάτοικο της περιοχής μας.