|
||||
>> ΕΑΛΩ Η ΠΟΛΙΣ : |
||||
Παρασκευή 4, Ιούνιος 2010 - 16:20 Συγγραφέας: ΧΑΤΖΗΑΥΓΟΥΣΤΙΔΗΣ ΝΙΚΟΣ
Εάλω η πόλις .
Δύο μεγάλα ναυάγια σημαδεύουν την ιστορία του ελληνισμού !
Η κατάληψη της χώρας από τους Ρωμαίους το 146 π.Χ και η άλωση της Κωνσταντινούπολης από τον Μωάμεθ τον Β΄ το 1453 μ.Χ .
 Τις προηγούμενες , τις ενδιάμεσες και τις επόμενες καταστροφές ας μην τις μεγιστοποιήσουμε είναι προεόρτια και μεθεόρτια αυτών των δύο .
Το δεύτερο ναυάγιο , η πτώση της Βασιλίδας στα χέρια των Τούρκων , ανέκοψε τις προσπάθειες κρατικής ανασυγκρότησης των Ελλήνων , ανέστειλε τις δυναμικές τάσεις εθνικής αναγέννησης , νόθευσε το φυλετικό κύτταρο και προκάλεσε ένα ανίατο καρκίνωμα στο κορμί της πατρίδας .
Να θυμηθούμε και να προσέξουμε ένα ιστορικό παράδοξο μοναδικό στη ζωή των λαών .
 Ο ελληνισμός , για δέκα περίπου αιώνες , από την εποχή του μυθικού Μεγαρίτη Βύζα κι εκατόν πενήντα από το θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου , δέσποζε και στον τότε γνωστό κόσμο σε έκταση όση σχεδόν αυτή στην οποία , χίλια χρόνια αργότερα , κυριαρχούσε η βυζαντινή αυτοκρατορία !
Με μία σημαντική διαφορά .
Οι Έλληνες της προρωμαϊκής εποχής για γνωστές ή άγνωστες αιτίες , δεν έχτισαν ποτέ «πρωτεύουσα » , δεν απέκτησαν ποτέ κεντρική εξουσία .
Κάθε πολιτεία για λογαριασμό της άπλωνε τις αποικίες της .
Ακόμα κι ο Μέγας Αλέξανδρος , στα τριαντατρία λιγοστά χρόνια της ζωής του , δεν πρόλαβε να ιδρύσει πρωτεύουσα , να εγκαταστήσει κεντρική εξουσία , που θα συντόνιζε την ανάπτυξη και την εξέλιξη του έθνους .
 Στην ουσία ο ελληνισμός συγκροτούσε την « εθνική » του οπότε το επέβαλλαν οι διεθνείς συγκρούσεις .
Για πρώτη φορά στην ιστορία τους οι Έλληνες , ιδίως μετά τον 9ο αιώνα μ.Χ που προσωπικά τον θεωρώ μαζί με τον 19ο σαν τους σημαντικότερους όσον αφορά στη διαμόρφωση ενιαιότητας της εθνικής τους συνείδησης , αποκτούν εθνικό κέντρο !
Η Κωνσταντινούπολη , που ιδρύθηκε πάνω στα ερείπια της πόλης του Βύζα από έναν Ρωμαίο αυτοκράτορα , γίνεται πρωτεύουσα του ελληνικού έθνους πέντε αιώνες μετά την ίδρυση της .
Ο Ελληνισμός της αρχαιότητας που στάθηκε με τη σοφία και τη γενναιότητα του φραγμός στην επέκταση των βαρβάρων της Ανατολής , με κέντρα συντονισμού της άμυνας του την Αθήνα , τη Σπάρτη και την Πέλλα , υποχρεώνεται τώρα πια , καταμεσής της χριστιανικής περιόδου , τον 9ο αιώνα μ.Χ , να αντισταθεί στις επιδρομές των βαρβάρων της Δύσης και του Βορρά με συμπυκνωμένη την πνευματική του υπόσταση , αναλλοίωτη την ηθική της ιστορικής του καταβολής , ανανεωμένη με τη δύναμη της ορθόδοξης πίστης του και αμείωτη την πατροπαράδοτη γενναιότητα του , σε ένα και μοναδικό μητροπολιτικό – εθνικό κέντρο , την κάλλιστη και μέγιστη των πόλεων της οικουμένης , την Κωνσταντινούπολη !
Η αυτοκρατορική πρωτεύουσα του Βυζαντίου συγκεντρώνει και εκφράζει την ακμή και το δυναμισμό της Αθήνας , της Σπάρτης , της Πέλλας , της Κορίνθου , των Θηβών , της Σάμου , της Ρόδου , της Κνωσού και των Μυκηνών , της Μιλήτου και της Εφέσου και σύνολης της ελληνικής αρχαιότητας , η Κωνσταντινούπολη συλλέγει και διασώζει τους χυμούς της ανυπέρβλητης ελληνικής γλώσσας και με το νάμα τους εμποτίζει τους κοινωνικούς της ιστούς βαθιά μέχρι το έσχατο ριζίδιο !
 Παράλληλα κατορθώνει να συγκεράσει μέσα στον άθραυστο πνευματικό και ηθικό αμφορέα της ελληνοσύνης , της μοναδικής στον κόσμο ελληνικής ψυχής , τη λαμπρότητα της ελληνικής αρχαιότητας με το μεγαλείο του χριστιανικού ανθρωπισμού .
Εκεί στην Κωνσταντινούπολη του ένατου αιώνα , κάτω από συνθήκες , όπως πάντα δύστροπες , γονιμοποιήθηκε , γεννήθηκε , έλαμψε η ορθοδοξία .
 Τον ένατο αιώνα με εθνικό επίκεντρο την Κωνσταντινούπολη , ο Ελληνισμός φωταγώγησε και πάλι την οικουμένη .
Αυτή την αναγέννηση η Δύση πρώτη δε θα τη συγχωρήσει ποτέ . . .
Αναζωπυρώνεται η έχθρα ολόγυρα !
Στην ανατολή Τουρκασιάτες , στη δύση Λατίνοι , στο βορρά Γερμανοσάξονες , στο νότο Άραβες , στα βορειοδυτικά Νορμανδοβρετανοί και Κέλτες , στα βορειοανατολικά Σλάβοι .
Και ήταν οι καιροί που ατίναχτο
Μέγα αστροπελέκι , κάτι
Πρωταγρίκητο κι ως τότε κι΄ ανιστόρητο
Απ΄ την Άσπρη Θάλασσα ως το Δούναβη
Και ίσα πέρα από τα πόδια του Ευφράτη
Κρέμουνταν απάνω από τον κόσμο ,
Κάψαλα και στάχτη να τον κάμει ,
Και λιγοθυμούσε η Ανατολή ,
Κι΄ έτρεμε η Δύση σαν καλάμι
Και ήταν οι καιροί που η Πόλη
……………. Σε μετάνοιες ξενυχτούσε
Και τα χέρια της δεμένα τα κρατούσε ,
Και καρτέραγε ένα μακελάρη.
Και ξολοθρεμός ο μακελάρης .
Ρούσοι , Νορμανδοί , Βουλγάροι , Καταλάνοι ,
Κι ο Χριστιανομάχος ο Σαρακηνός ,
Κι ο Ουγγαρέζος , ο τεράστιος καβαλάρης
Πιο απαλά μπροστά του δείχνονταν
Καθεμιά φυλή , κάθε σεισμός .
Και καρτέραγε ο Τούρκος να την πάρει .
Από το Δωδεκάλογο του Γύφτου ( του Κωστή Παλαμά )
Έτσι ήταν ο ελληνισμός περικυκλωμένος στην έκτη μεγάλη έξαρση της φυλετικής του ανάτασης , μέσα στο πρώτο εθνικό κέντρο της ιστορικής του πορείας , την Κωνσταντινούπολη .
Γράφω « έκτη » μεγάλη έξαρση λογαριάζοντας σαν προηγούμενες τη μινωική Κρήτη , τη Mυκηναϊκή περίοδο , την ακμή της Ιωνίας , εκεί που ο άνθρωπος για πρώτη φορά μελετά τα φυσικά φαινόμενα και δίνει επιστημονική κατεύθυνση και διάσταση στη σκέψη του , την κλασική εποχή , τους τρεις αιώνες , από τον έκτο μέχρι τον τέταρτο , όταν το ελληνικό πνευματικό και καλλιτεχνικό μεγαλείο έφθασε σε κορυφές που δεν τις πάτησε ποτέ κανένας άλλος λαός και τέλος τα χρόνια του Φιλίππου και του Μεγαλέξανδρου .
 Η έβδομη περίοδος αναγέννησης , αυτή που ξεκίνησε η γενιά του εικοσιένα , δεν ολοκληρώθηκε .
  Αν θα συνεχιστεί κι αν θα βαδίσει στην ολοκλήρωση της , από μας εξαρτάται . .
Η τρομερή αυτή λοιπόν ακμή του ελληνισμού τον ένατο αιώνα μ.Χ αιώνα ανησυχεί πρώτα τους Λατίνους .
Η λαμπρότητα , ο πλούτος , η δύναμη , η αίγλη της Κωνσταντινούπολης τους κάθετε στο στομάχι !
Οι Έλληνες δημιούργησαν μια αυτοκρατορία που « αυτονομήθηκε » , μεγαλούργησε , άφησε τη Ρώμη στο ιστορικό , πολιτικό , στρατηγικό περιθώριο !
Για να ακριβολογήσω , οφείλω να πω ότι το ανατολικό τμήμα της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας με πρωτεύουσα την Κωνσταντινούπολη , οι Έλληνες , με την παρουσία , τη δράση , τη δημιουργικότητα τους και τις παρακαταθήκες των προγόνων τους , το βοήθησαν να αναπτυχθεί και με την πάροδο των αιώνων το πήραν στα χέρια τους !
Οι Λατίνοι λυσσομανούσαν .
Γιατί δεν ήθελαν να παραδεχτούν ότι η Κωνσταντινούπολη ήταν χτισμένη πάνω στη γη μιας ελληνικής πόλης που ιδρύθηκε δύο χιλιάδες χρόνια πριν !
Γιατί ακόμα πιότερο τους βασάνιζε το γεγονός ότι οι Έλληνες , των οποίων την πατρίδα είχαν κατακτήσει χίλια χρόνια νωρίτερα , κατάφεραν να δημιουργήσουν μία νέα αυτοκρατορία ακόμα μεγαλύτερη από την αυτοκρατορία εκείνη του Μεγάλου Αλεξάνδρου !
Οι Έλληνες πήραν στα χέρια τους το Βυζάντιο γιατί διατήρησαν τη γλώσσα τους !
Αυτή τους άνοιξε τις πόρτες στους αμύθητους πολιτισμικούς θησαυρούς των προγόνων τους , την τεράστια δύναμη επιβίωσης από τη μία μεριά και δημιουργίας από την άλλη .
Το Βυζάντιο είναι από την πρώτη μέρα ως την τελευταία της ύπαρξης του , έργο των Ελλήνων , από την ημέρα που επίσημα εγκαινιάστηκε ως πρωτεύουσα του ανατολικού κράτους ( 11 Μαΐου 330 μ.Χ ) μέχρι την ημέρα που έπεσε στα χέρια του Μωάμεθ Β΄ ( 29 Μαΐου 1453 ) διάνυσε μια ένδοξη διαδρομή πάνω στη ράχη της ελληνικής αρχαιότητας , ωσότου μετουσιωθεί σε μια Νέα Ελλάδα με εθνικό κέντρο την Κωνσταντινούπολη και μία παγκόσμια ακτινοβολία άγνωστη πριν , αξεπέραστη στους μετέπειτα χρόνους .
Η πλήρης ελληνοποίηση αρχίζει από τις μέρες του Θεοδοσίου του Β΄ που είχε παντρευτεί τη λόγια Αθηναία Ευδοκία .
Τότε η ελληνική γλώσσα εκτοπίζει προοδευτικά τη λατινική , ώσπου αργότερα να επιβληθεί τελείως .
Όταν η ελληνική γλώσσα ανακηρύχτηκε επίσημη γλώσσα του κράτους , το Βυζάντιο ήταν τυπικά και ουσιαστικά Ελλάδα .
Την παρακμή της ελληνικής αρχαιότητας ακολουθεί η κατάληψη της Ελλάδας ( 146 π.Χ ) από τους Ρωμαίους.
Η ρωμαϊκή αυτοκρατορία δεσπόζει της ανθρωπότητας .
Ο Ελληνισμός φυτοζωεί μέσα στην κοιτίδα του , ψυχορραγεί στη διασπορά , κυρίως στα μεγάλα κέντρα των πρώην αποικιών του : Κυρηναϊκή Αίγυπτο , Ασιατικές πολιτείες της Παλαιστίνης , της Συρίας , της Μικρασίας .
Κανένας λογικός νους δε διανοείται πιθανότητα αναγέννησης του ελληνισμού .
Οι Ρωμαίοι , εκφυλισμένοι και φαύλοι , το μόνο που κατορθώνουν είναι να ιδιοποιούνται , να μιμούνται και συχνά να παραποιούν στη μιμητική τους μανία τα θαυμαστά αριστουργήματα του ελληνικού πολιτισμού !
Η Ελλάδα ακόμα και ως πολυκεντρική εθνική οντότητα έχει διαγραφεί από το χάρτη του ημιβάρβαρου τότε κόσμου !
Δυτικοί και Ανατολικοί , Βόρειοι και Νότιοι ησυχάζουν !
Νέμονται τους καρπούς του ελληνικού πολιτισμού , αλλά τους τρώνε αξεφλούδιστους !
Δεν έχουν καν την νοημοσύνη να τους αποφλοιώσουν .
Αυτό ας μη φανεί σαν « λογοτεχνική » υπερβολή , γιατί το φαινόμενο παρουσιάζεται και στις μέρες μας .
Να σας υπενθυμίσω πώς .
Αν παρακολουθήσετε στην τηλεόραση Ιταλικές ή Αμερικάνικες ταινίες με θέματα « ιστορικά » , θα διαπιστώσετε ότι οι Ιταλοί ή οι Αμερικάνοι σκηνοθέτες και σεναριογράφοι εμφανίζουν τον Ηρακλή να μονομαχεί με τον … Σπάρτακο , τον Οδυσσέα να πολιορκεί τη … Βενετία και η Ωραία Ελένη να βασιλεύει στη Ρώμη !
Διαλυμένος λοιπόν και αφανισμένος ο ελληνισμός ! Οι Λατίνοι διανέμουν τα πνευματικά του ιμάτια .
Όμως , δεν περνάνε εκατόν εβδομήντα χρόνια από την κατάληψη της Ελλάδας , όταν κάνει την εμφάνιση του ο χριστιανισμός .
Ο διορατικός και ευφυέστατος Παύλος ιδρύει τις πρώτες εκκλησίες στις πρώην ελληνικές αποικίες της Μικρασίας , στη Μακεδονία , στην υπόλοιπη Ελλάδα και τέλος στη Ρώμη !
 Γιατί πρώτα σε τόπους ελληνικούς ;
Γιατί γνώριζε ότι στους τόπους αυτούς η ανεπτυγμένη ανθρώπινη νοημοσύνη θα κατανοήσει και θα αφομοιώσει τα νέα μηνύματα , γιατί ορθά υπολόγισε ότι μόνο η ελληνική γλώσσα διαθέτει τη δυναμικότητα και τη ζωντάνια , αυτά τα μηνύματα να τα μεταφέρει , να τα φυτέψει σ΄ άλλους τόπους , στο νου και στην ψυχή ανθρώπων ικανών να τα διασώσουν !
Χωρίς την ελληνική γλώσσα ο χριστιανισμός θα είχε τη μοίρα ενός τοπικού της Παλαιστίνης θρησκευτικού δόγματος .
Ο χριστιανισμός στον Ιησού οφείλει τη γέννηση του , στον Παύλο την ανατροφή του και στην ελληνική γλώσσα την επικράτηση του .
Προς την αντίθετη τώρα κατεύθυνση , η αναγέννηση του ελληνισμού βλασταίνει με τα χριστιανικά νάματα !
Ο εκχριστιανισμός των Ελλήνων αρχίζει με την εμφάνιση του Παύλου , αλλά συντελείται χωρίς οι Έλληνες να εγκαταλείψουν τους πνευματικούς θησαυρούς , τη βαθυστόχαστη σκέψη των προγόνων τους , αφού ούτε ο χριστιανισμός αγνόησε αυτή τη σκέψη , αντίθετα τη σεβάστηκαν και την αξιοποίησαν !
Οι υπόλοιποι λαοί που δέχτηκαν το χριστιανισμό δεν είχαν τίποτα να εγκαταλείψουν πίσω τους πλην της βαρβαρότητας !
Των Ρωμαίων συμπεριλαμβανομένων !
Όταν το Βατικανό ολοκλήρωσε το 1054 μ.Χ το σχίσμα , είχε δύο λόγους βασικούς να απεχθάνεται τους Έλληνες .
Τις δογματικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των οποίων και η πρόφαση του παπικού «αλάθητου» , ιδίως όμως , το γεγονός ότι οι χριστιανοί πλέον Έλληνες κουβαλούσαν ταυτόχρονα μέσα στην ψυχή τους και διέδιδαν στους λαούς της αχανούς αυτοκρατορίας το αρχαίο ελληνικό πνεύμα , τις αθάνατες αξίες , την αξεπέραστη σοφία των προγόνων τους !
Ο μέγιστος σύγχρονος ιστορικός Α. Βασίλιεφ γράφει : «Οι θησαυροί της κλασικής φιλολογίας εισχωρούν σιγά σιγά στα δημιουργήματα της χριστιανικής φιλολογίας » !
Ο Άγγλος ιστορικός του 19ου αιώνα Γεώργιος Φίνλεϊ στο σημαντικό του έργο «Ιστορία της Ελλάδας από την κατάκτηση της από τους Ρωμαίους μέχρι την εποχή μας ( 146 π.Χ – 1864 μ.Χ ) » τονίζει :
«Κατά τη διάρκεια είκοσι αιώνων ξένων κατακτήσεων , η ελληνική ιστορία παρουσιάζει τον υποβιβασμό και τις συμφορές ενός έθνους που έζησε το ανώτατο όριο πολιτισμού στον αρχαίο , ωστόσο όμως ούτε ο χαρακτήρας του εξαλείφθηκε ούτε οι φιλοδοξίες του έσβησαν » .
Το «σχίσμα» προετοιμάζονταν από καιρό !
Στόχος του από σχίσμα σε θρησκευτικό επίπεδο να γίνει χάσμα σε επίπεδο κοινωνικό .
Να διασπαστούν οι ελληνοχριστιανικοί λαοί της βυζαντινής αυτοκρατορίας , ώστε να γίνει ευκολότερη λεία του Βατικανού !
Με πρόφαση ότι ο αυτοκράτορας Μιχαήλ ο Γ΄ ( 824-867 μ.Χ ) ανακήρυξε Πατριάρχη τον σοφό Φώτιο στη θέση του αμαθέστατου Ιγνατίου (857 μ.Χ ) ξεκίνησε η διαδικασία χωρισμού της χριστιανικής Εκκλησίας σε δύο συνεχώς και μέχρι σήμερα αντιμαχόμενα μέρη .
Να σημειωθεί , να τονιστεί και να υπογραμμιστεί ότι , στους αιώνες που κράτησαν οι ‘διεργασίες’ , οι ραδιουργίες και οι μηχανορραφίες του σχίσματος (857μ.Χ) μέχρι την οριστική του επισφράγιση από τον Μιχαήλ τον Κυρουλάριο (1053-54 μ.Χ ) , οι αυτοκράτορες του Βυζαντίου ήταν ελληνικής καταγωγής !
Δεν χρειάζεται να προσθέσουμε τίποτε περισσότερο . . .
Δεύτερη εκστρατεία κατά του ελληνισμού η σατανικότερα οργανωμένη από το Βατικανό , οι σταυροφορίες !
 Όλοι οι βάρβαροι της Δύσης , υποκινούμενοι και δελεασμένοι από τους Βατικανέζους «κογκλαβίτες» με πρόφαση την «απελευθέρωση και την προστασία των Αγίων Τόπων» , αλλά με πραγματική επιδίωξη τη λεηλασία των θησαυρών της Βασιλίδας και των πλούσιων ανατολικών επαρχιών , την πολιόρκησαν , τη λεηλάτησαν , την πλιατσικολόγησαν και την κατέστρεψαν .
Μέσα σε όλα αυτά που συνέβαιναν προέκυψαν και οι Τούρκοι . . .
Οι Τούρκοι ήρθαν από την κεντρική Ασία , από όπου τους έδιωξαν οι Κινέζοι , εκατό χρόνια μετά την σταύρωση του Ιησού Χριστού .
 Σταμάτησαν στα σύνορα της Περσίας , όπου ήρθαν σε επαφή με τους μωαμεθανούς Άραβες και , καθώς ήταν αγράμματοι νομάδες εύκολα αλλαξοπίστησαν κι έγιναν μουσουλμάνοι .
Με τα μάτια τους στραμμένα στο Βυζάντιο προχώρησαν με αρχηγό τους τον Σελτζούκ προς τη Μικρασία .
Οι σουλτάνοι τους δεν ήξεραν να διαβάζουν και υπόγραφαν με την παλάμη , που τη βουτούσαν σε μαύρο φούμο .
Το Βυζάντιο , εξαιτίας των σταυροφοριών , είχε στραμμένη την προσοχή του προς την Ευρώπη και είχε παραμελήσει αναγκαστικά την Ανατολή .
Τότε οι Τούρκοι , ληστές μάλλον παρά στρατιώτες , αγριάνθρωποι που εμπρός τους ολόκληροι λαοί έφευγαν κατατρομαγμένοι , προχώρησαν και , με τον ικανό Εμίρη τους Ερτογρούλ , έφτασαν στην Προποντίδα .
Εκεί αυτοί οι βάρβαροι πολεμιστές της ερήμου , δυνάμωσαν από τους ελληνικούς πληθυσμούς .
Όλος ο θαυμαστός πλούτος κι η ζωτικότητα της Μικρασίας πέρασε στα χέρια τους .
Παραμένουν όμως πάντα έθνος άδικο και φιλάρπαγο , έτσι όπως τους ονόμαζαν οι Πέρσες «Μαύρο Θάνατο» γιατί όπου διαβούνε δεν αφήνουν πίσω τους τίποτα όρθιο.
Οι στέπες της Κεντρικής Ασίας ήταν πια μακρινή ανάμνηση .
Το νέο έθνος των Τούρκων έπρεπε να εξοικειωθεί με ένα άγνωστο και αφιλόξενο στοιχείο τη θάλασσα .
Στα μέσα του 14ου αιώνα άρχισαν να ναυπηγούν στόλο .
( Λίγο αργότερα ο Ανδρόνικος Β΄ , για να περισώσει τα άθλια οικονομικά του είχε καταργήσει τον δικό του … )
Το 1360 μ.Χ οι Οθωμανοί πήραν την Ανδριανούπολη , που έγινε πρωτεύουσα τους , στη θέση της Προύσας .
Η Δύση είχε αρχίσει να φοβάται , αλλά όχι για πολύ .
Για παράδειγμα ο ποιητής Πετράρχης έγραφε στον πάπα Ουρβανό Ε΄ ( ειρωνεία , ίδιο όνομα είχε και ο Ούγγρος μηχανικός που κατασκεύασε τα κανόνια που βομβάρδιζαν τα τείχη της Πόλης )
«Οι Οσμανλίδες είναι εχθροί , αλλά οι σχισματικοί Έλληνες , όμως , χειρότεροι κι από εχθροί ».
. . .
Πρέπει όμως κάποτε να φτάσουμε και στην πολιορκία της Κωνσταντινούπολης. . .
. . . . .
Την Κυριακή 27 Μαΐου ο Μωάμεθ ανήγγειλε γενική επίθεση για την μεθεπόμενη ημέρα .
 Σύμφωνα με τον ιστορικό Κριτόβουλο , ο Μωάμεθ συγκάλεσε την Κυριακή 27 Μαΐου προπαραμονή της μεγάλης επίθεσης , πάντας τους εν τέλει τε και περί αυτών , . . . το τε άγημα του στρατού και την περί αυτόν πάσαν ύλη ( όλους όσους βρίσκονταν περί αυτών … το άγημα του στρατού και τους περί αυτών ) , και παρά το νεαρό της ηλικίας του ( 21χρονών ) , μπόρεσε να ξεπεράσει τις προσωπικές του φιλοδοξίες , να είναι λιτός και συγκρατημένος .
Αναφέρθηκε στην τόλμη και την ανδρεία τους , θυμίζοντας πως όσα τώρα είχαν κατακτήσει δεν τους χαρίστηκαν ,αλλά ήταν άθλα της αρετής τους . . .
Απαρίθμησε τα οφέλη , αν κατόρθωναν να κυριεύσουν την Πόλη :
Πλούτη κάθε είδους από παλάτια και αρχοντόσπιτα , χρυσά και αργυρά αναθήματα , κειμήλια , πολύτιμα πετράδια και μαργαριτάρια , γενναίοι άρχοντες που θα γίνονταν δούλοι , γυναίκες και παιδιά που οι κατακτητές θα απολάμβαναν μετά από τη μεγάλη νίκη .
Υποσχέθηκε τριήμερη λεηλασία της Βασιλεύουσας , απόλαυση υλικών αγαθών σε ένα καταπονημένο στράτευμα , που έπρεπε με κάθε τρόπο να νικήσει .
Δεν υπάρχει μεγαλύτερη κινητήρια δύναμη για ένα μεγάλο αγώνα από το ξύπνημα των επιθυμιών.
Θεωρώντας όμως υποτιμητικό οι στρατιώτες του να πολεμούν μόνο γι΄ αυτά , φρόντισε να ξυπνήσει και τη φιλοδοξία τους , τονίζοντας το μέγιστο αγαθό :
Πόλιν τοιαύτην αιρήσετε ης το κλέος πάσαν επήλθε την οικουμένην .
Δόξα , λοιπόν , και φήμη θα αποκτούσαν αν κατόρθωναν αυτό που μέχρι εκείνη τη στιγμή είχε φανεί ακατόρθωτο .
Και πριν απευθυνθεί σε κάθε έναν χωριστά στους ανώτατους αρχηγούς του στρατού και του στόλου , θύμισε πως του καλώς πολεμείν τρία είναι τα αίτια , το τε εθέλειν και το αισχύνεσθαι και το τοις άρχουσι πείθεσθαι .
Έδωσε τις τελευταίες οδηγίες και τους προέτρεψε να διαλυθούν , να δειπνήσουν και να αναπαυθούν .
 Από την άλλη μεριά των τειχών , το βράδυ της Δευτέρας 28 Μαΐου , όπως διηγείται ο ιστορικός Σφραντζής ή Φραντζής , ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος ήταν πρωταγωνιστής συγκινητικών και κρίσιμων σκηνών .
Οι φωνές των απίστων , όμοιες με βουητό τρικυμισμένης θάλασσας , έδωσαν στους πολιορκημένους να καταλάβουν ότι η γενική επίθεση θα γινόταν την επόμενη ημέρα.
Με προτροπή του αυτοκράτορα , ιερωμένοι κρατώντας εικόνες και λάβαρα οδήγησαν τα γυναικόπαιδα σε μία λιτανεία ολόγυρα από τα τείχη παρακαλώντας το Θεό να μην τους παραδώσει σε εχθρικά χέρια .
Ο Παλαιολόγος συνάξας πάντας τους εν τέλει άρχοντας και αρχομένους δημάρχους και εκατόνταρχους και έτερους προκρίτους στρατιώτας τέλεσε – θα λέγαμε – ένα μνημόσυνο .
Με λόγια σεμνά , γεμάτα ταπεινοσύνη , απευθύνθηκε στους συστρατιώτες του :
«Γνωρίζετε πολύ καλά αδελφοί μου ότι είμαστε υποχρεωμένοι για τέσσερα πράγματα να πολεμήσουμε μέχρι θανάτου :
1. πρώτο , για την πίστη και τη θρησκεία μας ,
2. δεύτερο για την πατρίδα μας ,
3. τρίτο για το βασιλέα μας τον αντιπρόσωπο του Κυρίου ,
4. και τέταρτο για τους συγγενείς και φίλους μας .
Λοιπόν , αδελφοί μου , εάν οφείλουμε να αγωνιζόμαστε μέχρι θανάτου για ένα από αυτά τα τέσσερα ιδανικά πρέπει να είμαστε πολύ περισσότερο πρόθυμοι να δώσουμε τη ζωή μας και για τα τέσσερα μαζί » .
Οι Βυζαντινοί έπρεπε να πολεμήσουν και να νικήσουν για τα μεγάλα ιδανικά και όχι για απολαύσεις και πρόσκαιρη επίγεια δόξα .
Αν ηττιούνταν θα έχαναν την πίστη τους , την ένδοξη πατρίδα τους και την ελευθερία , το άλλοτε πανίσχυρο κράτος τους και θα στερούνταν τους αγαπημένους τους .
 Την αντιπαράθεση λοιπόν ύλης και πνεύματος προέβαλε ο ιστορικός δια στόματος Παλαιολόγου σαν αιχμή για τη μάχη στα τείχη της Βασιλεύουσας .
Οι Μωαμεθανοί ακόμα και αν έδιναν τη ζωή τους , θα κέρδιζαν ευδαιμονία και καλοπέραση πλάι στον Αλλάχ και όχι στέφανο αδαμάντινο εν ουρανοίς και μνήμη αιώνια και άξια εν τω κοσμώ , όπως τόνισε ο Κωνσταντίνος στους πολεμιστές του .
Έπρεπε γι΄ αυτό ο αυτοκράτορας να προβάλλει το απύθμενο χάσμα που χώριζε τους δύο κόσμους.
Να αναδείξει την ανωτερότητα των υπερασπιστών του κράτους του , αλλά και να τους παρηγορήσει για ενδεχόμενη ήττα , που όσο κι αν προσπάθησε να δείξει πως ήταν απίθανη , γνώριζε ωστόσο καλά πως ήταν αναπόφευκτη !!!
Ως έμπειρος και υπεύθυνος αρχιστράτηγος προέβλεψε τα μέσα που οι εχθροί θα χρησιμοποιούσαν , και φρόντισε να προετοιμάσει τους στρατιώτες του .
Δεν παρέλειψε να εκφράσει την απόλυτη εμπιστοσύνη του στην ανδρεία ους και να αμαυρώσει την εικόνα του εχθρού , επισημαίνοντας τη δολιότητα και την αφερεγγυότητα του .
Απευθύνθηκε στη συνέχεια προς τα μικρά σώματα των Δυτικών , που ήταν μαζί του για την υπεράσπιση της Πόλης , και κατέληξε :
Ουκ έχω καιρό ειπείν υμίν πλείονα , μόνον το τεταπεινωμένον ημέτερον σκήπτρον εις τας υμών χείρας ανατίθημι , ίνα αυτό μετ΄ ευνοίας φυλάξητε . . . ελπίζω εις θεόν ως λειτρωθείημεν ημείς της ενεστώσης αυτού δικαίας απειλής .
( Δεν έχω καιρό να σας πω περισσότερα , μόνο προσφέρω στα χέρια σας το σκήπτρο μου , που έχει ταπεινωθεί , για να το φυλάξετε με καλή διάθεση .
Ελπίζω στο θεό να λυτρωθούμε από την παρούσα απειλή . . . )
Η τύχη της αυτοκρατορίας ανατέθηκε από τον Κωνσταντίνο σε χέρια άξια να πολεμήσουν και έτοιμα να θυσιαστούν όχι για πλούτη και δόξα αλλά για την προάσπιση των ιερών και των οσίων , που για περισσότερα από χίλια χρόνια διαφυλάχτηκαν αλλά και εξαπλώθηκαν .
Τα λόγια του αυτοκράτορα μίλησαν στις καρδιές των στρατιωτών , που δεν σκέφτονταν πια ούτε οικογένειες ούτε περιουσίες , ει μη μόνον του αποθάνειν ίνα την πατρίδα φυλάξωσι .
Είχαν πεισθεί πως η ζωή τους ήταν το τίμημα για να διαφυλαχθεί η πίστη και η πατρίδα .
Αυτά τα λόγια , λέει ο ιστορικός Γίββων ήταν ο επικήδειος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας .
Λίγες ώρες αργότερα , καθώς ξημέρωνε η αποφράδα μέρα της Τρίτης 29η Μαΐου του 1453 μ.Χ , ακούστηκε η κραυγή : «Εάλω η Πόλις» .
Σήμερα πεντακόσια πενήντα επτά χρόνια ακριβώς από την πτώση της Βασιλεύουσας και το μυαλό μου είναι στους προγόνους μου της αντίπερα όχθης του Αιγαίου στη θαυμαστή γη της Ιωνίας , αναλογίζομαι , ότι . .
Συμβαίνει σ΄ όλους τους λαούς κατά τις κρίσιμες ώρες , στροφής της ιστορίας τους , οπότε η ψυχή τους συγκλονίζεται και δίνει τη λύση , καλή ή κακή .
Οι λαοί τότε ή διαλύονται , ή δείχνουν αδόκητο θάρρος κι αυτοθυσία ( όπως οι Έλληνες του Αλβανικού πολέμου ) που σε κάνει να απορείς από πού φανερώθηκε τέτοια θαυμαστή έξαρση .
Αλλά εκείνη την 29η Μαΐου του 1453 , η Ελληνική ψυχή , βρέθηκε εξαντλημένη από έναν υπεράνθρωπο αγώνα και λύγισε , ανίκανη πια να δημιουργήσει θρύλο , ανίκανη να δώσει αλησμόνητο παράδειγμα .
Το τραγικό είναι πώς το παράδειγμα το έδωσε ένας άνθρωπος – ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος - με τους ελάχιστους υπερασπιστές των τειχών .
Αυτός αποφάσισε να πράξει το χρέος του ως το τέλος .
Από τη στιγμή που φώναξε στα παλικάρια του « εμπρός παιδιά πάμε να πεθάνουμε ! » έγινε το προσκλητήριο του θανάτου .
Δεν ξέρω πολλούς βασιλιάδες να πορεύονται προς τη θανή , με τόση χαρά , όχι γήινη και προσωρινή χαρά , παρά κάποια άλλη , βαθύτερη αιώνια , που δεν μπορεί να τη νιώσεις χωρίς να εγκαταλείψεις τη ζωή .
Το δραματικότερο θέαμα αυτής της τραγικής σε ανισότητα μάχης , που ακολούθησε , είναι ο θάνατος του .
Κατά τις 10 το πρωί ο βασιλιάς είχε απομονωθεί .
Σαν σε όνειρο μισοκαταλαβαίνει τι γίνεται γύρω του , γιατί μόλις προλαβαίνει να αποκρούσει τα χτυπήματα των εχθρών .
Θολά βλέπει να πέφτουν ο Θεόφιλος Παλαιολόγος , Τολεδάνος και ο Σγουρομάλλης
Έχει χάσει από μπροστά του τον Δαλμάτη και τον Καντακουζηνό .
Στην αγωνία του αναστενάζει :
- « Δεν υπάρχει κανένας χριστιανός να πάρει το κεφάλι μου ; »
Όχι , δεν υπάρχει .
Ένας γενίτσαρος του σκίζει όλο το μέτωπο και τα αίματα του κλείνουν τα μάτια .
Τετέλεσται .
Καθώς δεν μπορεί τίποτα πια να δει , δέχεται δύο ακόμα χτυπήματα και πέφτει νεκρός .
Κατάμονος .
Δεν ήταν τούτο θάνατος αυτοκράτορα , με γύρω φρουρά , με σάλπιγγες και τη βασιλική πορφύρα για σάβανο .
Ο Κωνσταντίνος αγωνίστηκε σαν κοινός στρατιώτης .
Έτσι ο θάνατος του πέρασε απαρατήρητος .
Κανένας Τούρκος , που θάπαιρνε κολοσσιαία αμοιβή αν πήγαινε το κεφάλι του στο σουλτάνο , δε φαντάστηκε πως ο μεσόκοπος , με το καταματωμένο πουκάμισο , ήτανε βασιλιάς .
Σαρανταοχτώ χρονών .
 Όσο όμως και αν θρηνούν την πτώση της Κωνσταντινούπολης τα Ανακαλήματα , όσο και αν η έλλογη διαχείριση του παρελθόντος από ιστορικούς καταξιωμένους υπογραμμίζει το σθένος και την ανδρεία των υπερασπιστών της [ αλήθεια , πότε άραγε θα αποφασίσει η εκκλησία μας να οσιοποιήσει τον πρώτο εθνομάρτυρα ;
Μιλώ βέβαια για τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο , που ο Γεώργιος Σχολάριος , ο κατόπιν πατριάρχης Γεννάδιος , δεν συγχώρησε ποτέ , γιατί συλλειτούργησε στην Αγία Σοφία με τους απεσταλμένους του Πάπα . . . μεταξύ τους και ο Ισίδωρος του Κιέβου ] .
Όσο λοιπόν και αν σιγοψιθυρίζεται ακόμα το « πάλι με χρόνια με καιρούς . . . » , ένα θα μείνει αληθινό , το ότι τα ίδια λόγια , δηλαδή το «Πάρθεν η Πόλις Πάρθεν» , θα λέγονται θρηνητικά από τις Ρωμιές και θριαμβικά από τις Τούρκισσες μάνες .
Μνήμη λοιπόν τραυματική η πτώση της Πόλις και όχι μόνο για τους Νεοέλληνες και τους άλλους μεταβυζαντινούς ορθόδοξους λαούς .
Θα θυμίσω εδώ ότι πολλοί είναι ακόμα και οι Λατίνοι της εποχής που κατάλαβαν επιτέλους ότι μετά την Πόλη άνοιγε ο δρόμος των Τούρκων προς τη δική τους Ευρώπη .
Το γεγονός της πτώσης είχε παγκόσμια απήχηση .
Η σημασία του ξεπερνά τον κόσμο των πρωταγωνιστών του , και σημαδεύει το γύρισμα του χρόνου της ιστορίας .
Τότε σωστά τοποθετείται η αρχή του Μεσαίωνα για τους Έλληνες , τότε αρχίζει η ελληνική διασπορά , όχι πια με πνεύμα αποικιακό , όπως τα χρόνια της ελληνικής ακμής , αλλά ως καταφυγή σε χώρες φίλες .
Πολλά ειπώθηκαν ( ασφαλώς και με κάποια υπερβολή ) για τη συμβολή των φυγάδων διανοούμενων του Βυζαντίου στην αναγέννηση της Δύσης .
Σχετίζονται με τους Βησσαρίωνα , Γαζή , Χρυσολωρά , Χαλκοκονδύλη κ.α , που μετέφεραν τα ελληνικά γράμματα στην Ιταλία , αλλά και σε αυτήν τη Γαλλία [ ο Ιανός Λάσκαρις δίδαξε στο CollegedeFrance ] .
Αυτοί έδειξαν με το έργο τους ότι είναι δυνατή η μεταλαμπάδευση του πνεύματος , αλλά οι ίδιοι χάθηκαν για την Ελλάδα , που τότε έμπαινε στην πιο σκοτεινή περίοδο της ιστορίας της .
Χάρη στο πρόσφορο πνευματικά έδαφος που βρήκαν στη Δύση , οι φυγάδες μεγαλούργησαν , λαμπρύνοντας για χρόνια τις ελληνικές σπουδές και το ελληνικό όνομα .
Επίπτωση ευτυχής αυτή των τραγικών γεγονότων του 1453 .
Έτσι το ελληνικό πνεύμα ταξίδεψε στη Βενετία για να ξαναγυρίσει ύστερα ακμαίο , μέσω Κρήτης , αλλά και μέσω Επτανήσου , στην υπόδουλη μητρόπολη . . . .
Τα όνειρα του ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος δεν τα πήρε μαζί του στον τάφο .
Έγιναν όνειρα του Γένους , κληρονομιά για τους αυριανούς σκλάβους που τους εξαγόρασε τη δουλεία .
Έδωσε στους Έλληνες καθαρή γραμμή πορείας .
Ο θάνατος του στερνή λάμψη , που όμως μετατράπηκε σε δυνατό φως και το Έθνος με ευλάβεια το κράτησε άσβεστο επί αιώνες .
Ο σπόρος που έσπειρε , ύστερα από πολλά χρόνια μαύρης σκλαβιάς , άνθισε και ξαναβρήκε το δρόμο της η Φυλή .
Η ταπεινή θανή του έμοιασε με νίκη , γιατί βοήθησε να σταθεί το μέγα έργο – η ελευθερία μας .
Όπως οι αληθινοί ήρωες έτσι και ο Κωνσταντίνος , μετά το θάνατο του , αναστήθηκε στον μυστικό κόσμο της καρδιάς των ανθρώπων .
Η λαϊκή ευαισθησία ένιωσε το μεγαλείο του και τον αποθανάτισε .
Πεντακόσια Πενήντα χρόνια τώρα ο Κωνσταντίνος θρηνείται και μοιρολογείται όσο κανένας άλλος γιατί ο λαός ποτέ δεν παύει να ξαναζεί τα παραμύθια του .
Δεν έχει τόση σημασία τι έφτιαξαν οι τρανοί βασιλιάδες όσο ζούσαν , όσο τι άφησαν πίσω τους πεθαίνοντας .
Το έργο του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου μετριέται όχι με το τι πέτυχε ζωντανός (Κανένας δεν μπορεί να τον κατηγορήσει επειδή γεννήθηκε κάτω από άχαρο αστερισμό) , αλλά για τον συγκλονιστικό θρύλο που χάρισε ο θάνατος του , θρύλο που δεν έχει όμοιο του στην παγκόσμια ιστορία .
Σε ποιόν άλλον τόπο υπάρχει παράδοση ενός « Μαρμαρωμένου βασιλιά » που Άγγελος Κυρίου τον άρπαξε και τον φυλάγει , για να τον αναστήσει , όταν έρθει το πλήρωμα του Χρόνου ;
Ευτύχημα για το Έθνος ότι ο Κωνσταντίνος ο ΙΑ΄ βρέθηκε στο θρόνο το έτος της καταστροφής .
Χάρη σαυτόν το ξέπνοο Βυζάντιο , πριν σβήσει , ξάφνιασε τον κόσμο με τον ηρωισμό του , ώστε το τέλος της Νέας Ρώμης , να σταθεί λαμπρότερο από το ντροπιασμένο τέλος της Αρχαίας Ρώμης.
Και μαζί με τον Σπαρτιάτη Λεωνίδα , είχε ο Κωνσταντίνος τον βασιλικότερο θάνατο που μπορεί να ποθήσει ηγέτης .
Χατζηαυγουστίδης Νίκος
o655c9@otenet.gr
|
